آشنایی با پونه

پونه در منابع با نام های پودنه، فودنج، پودنگ ، فوتینج، هیزارنا، فونیاثا، فیلانیز، اربقانون، حبق نیز آمده است

ماهیت آن

3 نوع است: بری و جبلی و نهری

پونه بری

بری که همان صحرایی یا خودرو است به یونانی علیجن و به اندلسی بلائه و مصر فلیه و اهل شام صعتر میگفتند

ساق آن متفرق و تندبو و با عطریت است

برگ آن ریز مایل به گرد و نازک و نرم طعم و رایحه آن شبیه به پونه نهری است

با تیزی و کمی تلخی و تخم آن شبیه به تخم ریحان است

طبع یا مزاج

در اول سوم گرم و خشک

عملکرد و خواص:

به غایت لطیف کننده

جهت کزاز و پاکسازی فضولات سینه و معده و سوزش آن مفید است

برای سکسکه و غثیان(اضطراب و حالت تهوع) و تحلیل ریاح و استسقا و یرقان و ادرار عرق و بول و حیض و اسهال سودا مفید است

ریختن جوشانده آن جهت حکه و ریاح و رحم و رفع سفتی ها(صلابات) رحم نافع است.

مالیدن سوخته آن به دندان باعث تقویت لثه میشود

بوی آن رفع کننده غشی است

مضرات

مضر امعا است که مصلح آن کتیرا است

زنان باردار از مصرف آن پرهیز کنند

مقدار مصرف:

تا 2 درم (4.8 گرم)

جایگزین آن

نصف وزن آن پونه نهری

همچنین نوعی پونه بری یا صحرایی وجود دارد که برگ آن دراز و نرم مایل به سیاهی و گل آن خوشبو و تند مایل به زردی میباشد که در جمیع افعال از تمام پونه ها ضعیف تر است

چبلی

پونه کوهی

پونه جبلی را به یونانی قطمین و بعضی علیجن اغریا و به فارسی پونه کوهی گویند همچنین بعضی ها گفتند که مشکطرامشیع است 

ماهیت آن

گیاهی است با طعم و بوی بسیار تند که برگ آن از برگ بری بزرگتر و سفید رنگ کرک دار

است

پونه نحری

پونه نهری

آن را ضمران و حبق التمساح و قالامینی و پونه بستانی نیزنامند که 2 نوع میباشد

یک نوع برگ آن مانند ریحان کوهی است است و همینطور ضخیم تر و خشن تر از بری است و شاخه های آن پر گره و باریک و بر روی زمین پهن میشود. گل آن بنفش و در کنار آبها و  باغ ها رشد میکند

نوع دیگر شبیه به نعناع است و برگ آن درازتر از برگ نعناع و تند طعم و خوشبو است

رنگ آن مایل به زردی و ساق آن قوی تر است

بهترین نوع هرکدام تازه و خوشبوی آنهاست

پونه کوهی قوی تر از بری و بری قوی تر از نهری است

طبیعت یا مزاج

در آخر دوم گرم و خشک

عملکرد و خواص

با قوت تریاقیت(پادزهری) و جوهر لطیف

قطره آب نیم گرم پونه در گوش جهت کری که در گوش ایجاد شده مفید است

آشامیدن جوشانده آن جهت نفس انتصاب و داءالفیل و تب بلغمی و سوداوی و جذام مفید است

نفس انتصاب: نوعی بیماری تنفسی که بیمار نمیتواند نفس بکشد مگر اینکه راست بنشیند

جرم آن با عصاره تازه آن به همراه عسل مدر بول و عرق است

با سکنجبین و یا رب و یا شربت انار جهت رفع غثیان و قی صفراوی و سکسکه مفید است

ریختن جوشانده آن جهت رفع زردی یرقان

با عسل و نمک جهت رفع کرم معده و حب القرع نافع است

حمول برگ آن جهت احتباس حیض مفید است

مضرات

مضر نیروی جنسی(باه) و کلیه است

مصلح آن

کتیرا

جایگزین آن

نعناع


منبع

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.