آشنایی با مصطکی

مصطکی در منابع با نام های علک رومی، کیا و کیه نیز آمده است

ماهیت آن

صمغ درختی که که چوب و برگ آن لطیف و نازک است مانند درخت اراک

طعم میوه آن مایل به تلخی است

صمغ آن در زمان قرار گرفتن خورشید در برج جوزا و حوالی آن از درخت خارج میشود

قوت آن تا بیست سال باقی میماند

مصطکی دو نوع است

یک نوع آن سفید نرم خوشبوی صاف شفاف با اندکی شیرینی است که در هنگام جویدن به سختی به دندان میچسبد و تازه آن به حدی نرم است که ساییده نمیشود و به آن نبطی میگویند

بهترین آن با دانه های بزرگ است

این نوع مثل سایر صموغ با قوت طبیعت بدون تیغ زدن بر ساق و خراش درخت از داخل درخت خارج میشود

نوع دوم سیاه و با تلخی است که به این نوع قبطی گویند و مناسب مصرف نمیباشد

درخت مصطکی

طبع یا مزاج مصطکی

گرم و خشک در آخر دوم و بعضی در سوم دانسته اند

شیخ الرئیس میگویند مقدار گرمی و خشکی که در آن است در درختش نیست  

عملکرد و خواص

ملطف( لطیف کننده)، محلل، جالی( پاک کننده) قابض، و مقوی قوا و اعضای رئیسه و معده

جویدن آن با اندکی صبر جاذب رطوبات و بلاغم از مغز و کام و زبان است

آشامیدن آن رفع کننده سردرد سرد و نزلات سرد است

استنشاق آن با روغن زنبق و با هلیلجات جهت وسواس و خبث النفس و جلوگیری از مالیخولیا و تسکین نزل ها و صاف کردن قصبه ریه مفید است چون این ترکیب، مسهل سودا است

خبث النفس: غم و اندوه بی دلیل

با کندر جهت تیزهوشی و تقویت حافظه مفید است

مالیدن جوشانده آن با روغن زیتون جهت کزاز و رعشه و ضربان و ماندگی اعضاء و لرز تب ها مفید است

ریختن پودر خشک آن در چشم جهت چسباندن مژه برگشته به داخل چشم (شعر منقلب) مفید است

اگر در آتش بیاندازند و با پارچه پنبه ای که به گلاب آغشته است دود آن را جمع کنند و بر روی چشم رمد کرده قرار دهند درد آن را ساکن میکند

اگر با روغن کنجد جوش دهند و در گوش بچکانند گرفتگی آن را برطرف میکند و برای گرمی آن نافع است

جوییدن یا مالیدن به دندان آن به تنهایی یا با ادویه مناسب جهت استحکام دندان و لثه و رویانیدن گوشت و تسکین درد آن و خوشبویی دهان و جلب رطوبات از حوالی کام و زبان و مغز(دماغ) و تقویت معده مفید است

مضمضه با روغن میوه درخت مصطکی دندان های لق را مستحکم میکند

مسواک کردن با چوب و شاخه های درخت آن پاک کننده دندان و مستحکم کننده دندان و لثه سست شده است

خواص مصطکی برای معده

تاثیرات درمان در دستگاه گوارش

آشامیدن آن جهت تقویت معده و امعا و کبد و کلیه و خوشبویی معده و برانگیختن اشتهای غذا و کم کردن ریاح و رفع سوء هاضمه و قرقرشکم و سکسکه ریحی و تحریک آروغ و ورم احشا و دلپیچه مفید است

با آب گرم یا سرد جهت از بین بردن رطوبات و رفع رطوبت معده مفید است

صاحب کتاب شفاء الاقسام گفته:

اگر مصطکی را با آب سرد بیاشامند درمعده ایجاد رطوبت میکند اما با آب گرم رطوبات را خشک میکند

اگر در معده رطوبت خیلی زیاد باشد و مصطکی را با آب سردی که در آن گلقند مالیده و صاف کرده باشند بیاشامند تلیین طبع میکند(ملین است)  به عسر و مداومت بر مصرف آن باعث حبس و قبض شکم است

با غاریقون مسهل بلغم و با صبر مسهل صفرا و با هلیلجات مسهل سودا و با کهربا قطع کننده نفث الدم( خونی که از دهان خارج میشود) است

اگر 2.5 گرم آن را با 5 گرم شکر آسیاب کرده و با آب بیاشامند در هر زمان از طول شبانه روز که باشد تلیین طبیعت میکند و معده را تقویت کرده و بادها را دفع میکند و اخلاط غلیظ بلغمی را تحلیل و فضولات را دفع میکند.

اگر مصطکی را در آب جوش دهند و بیاشامند جهت نفث الدم و حبس اسهال و تقویت معده و احشاء مفید است

تمام اجزای درخت آن همه قابض هستن و پوست درخت آن قائم مقام اقاقیا است

زیبایی

آشامیدن و مالیدن آن شستشو دهنده و روشن کننده پوست و سرخ کننده و جوانساز پوست صورت است

مقدار مصرف مصطکی

تا یک مثقال (3.5 گرم)

جایگزین آن

هم وزن آن کندر

در تقویت معده و کبد هم وزن آن اذخر

مضرات

مصطکی مضر مثانه است و مصلح آن خیسانیدن آن در سرکه انگوری است به مدت یک شبانه روز، سپس خشک کرده و با کتیرا یا تنها مصرف میکنند

همچنین گفتند که مصلح آن قند و صمغ عربی و مغز گردو و گشنیز نیز هست


منبع

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.