مزاج چیست؟ معرفی مزاج و انواع آن و کاربردش در طب طبیعی

مزاج در جایگاه دوم زنجیره امور طبیعیه قرار دارد

مزاج چیست؟

همانطور که در جلسات قبلی بیان شد
4 کیفیت (گرمی، سردی، تری، خشکی) وجود دارد

هرگاه 2 کیفیت ضدهم باهم ترکیب شود و یک کیفیت بر دیگری غلبه کند، آن کیفیت را که بر اثر قوت بیشتر باقی مانده را کاین و آن کیفیت مغلوب را که بر اثر این ترکیب از بین رفته را فاسد گویند.

به طور مثال:

مقدار زیادی گرمی با مقدار کمی سردی ترکیب میشود، در اثر این ترکیب سردی به طور کامل از بین میرود و هیچ اثری از آن باقی نمی‌ماند

در این ترکیب گرمی را کاین و سردی را فاسد گویند.

اگر 2 کیفیت هنگام ترکیب در گوهر همدیگر تاثیر بذارند و گوهر هردو تغییر کند، این را استحالت گویند
در استحالت قوت هر دو کیفیت شکسته شده و کیفیتی میانه پدید می‌آید که به آن مزاج می‌گویند.

مزاج مفرد

هر وقت 4 کیفیت باهم ترکیب شوند و 2 کیفیت باهم برابر باشند و 2 کیفیت دیگر یکی از دیگری قوی تر باشد،

مزاج آن دو کیفیت که باهم برابر بودند را معتدل گویند.

اما در دو کیفیت دیگر مبنا را بر روی کیفیت قوی تر قرار میدهند.

مثلا
اگر گرمی و سردی باهم برابر باشند، اما خشکی بر تری غلبه کند میگویند که مزاج‌ خشک است و اگر تری بر خشکی غلبه کند گویند که مزاج‌ تر است.

اگر در تری و خشکی معتدل باشد ولی گرمی بر سردی غلبه کند مزاج‌ گرم است، در این حالت اگر سردی بر گرمی غلبه کند مزاج‌ سرد است.

به این نوع مزاج‌ها که تا الان بررسی شد مزاج‌ مفرد میگویند

مزاج‌های مفرد بیشتر از 4 حالت ذکر شده نیست

مزاج مرکب

هرگاه در ترکیب 4 کیفیت هیچ کیفیتی باهم برابر یا معتدل نباشد و 2 کیفیت بر دو کیفیت دیگر غلبه کند، دراین حالت 4 نوع مزاج مرکب به وجود میآید

گرم و خشک

گرم و تر

سرد و خشک

سرد و تر

هرگاه در ترکیب کیفیت ها هر 4 کیفیت باهم برابر باشند مزاج‌ حاصل معتدل راستینی است

تا این اینجا متوجه شدیم که مزاج‌ها 9 قسمت است

همچنین مطالعه نمایید
غذا و دوا (دارو) در طب طبیعی به چه معناست و چه تفاوتی باهم دارند؟

مزاج فصل ها

فصل بهار
معتدل است 

فصل تابستان
گرم و خشک است

فصل پاییز
سرد و خشک است

فصل زمستان
سرد و تر است

نکته :

فصل های سال تقویمی که توسط منجمان تعریف شده است با فصل های سال طبیبان تفاوت دارد، به این علت که منجمان فصل های سال را مطابق با موقعیت خورشید نسبت به برج های فلکی تعریف میکنند.

اما طبیبان به فصلی بهار میگویند که در شهرهای معتدل در آن فصل سرما نباشد که به لباس گرم و وسایل گرمایشی نیاز باشد و گرما هم طوری نباشد که به وسایل سرمایشی نیاز باشد، و درختان و گل و گیاهان شکوفه بزنند و شروع به سبز شدن کنند تا زمانی که میوه ها بسته شود مدت زمان این فصل 50 روز است حدودا کمتر از دوماه و تابستان و پاییز و زمستان را مطابق با تغییرات ظاهری هر فصل مشخص میکنند.

مزاج اقلیم

مزاج‌ هر اقلیم با یکدیگر متفاوت است و مردمان هر اقلیم با آب و هوای آن اقلیم تندرست هستند

مزاج هندی ها

مثلا مردمان هندو در هندوستان تندرست هستند و مردمان روسیه در روسیه تندرست هستند

اگر مزاج مردمان هندوستان شبیه مردمان روسیه شود بیمار میشوند و بالعکس.

حکما کره زمین را از قطب شمال تا قطب جنوب به 7 منطقه تقسیم بندی کردند، معتدل ترین اقلیم خط استوا است (به شرطی که شرایط جغرافیایی مثل کوها و دریاچه ها و…. روی آب و هوای شهر تاثیر نگذارد) بعد از آن اقلیم چهارم دارای مزاج معتدل است.

کشور عزیزمان ایران در اقلیم چهارم قرار دارد و یک مزاج نسبتا متعادل دارد

هفت شهر عشق را عطار گشت
  و ما هنوز اندر خم یک کوچه ایم

مزاج‌ جبلی

گفتیم مزاج معتدل مزاجی است که تمام کیفیات 4 گانه در آن باهم برابر و مساوی باشد.

این اعتدال فقط روی کاغذ وجود دارد و در دنیا چنین مزاجی وجود ندارد.

اما از نظر طبیبان مزاج معتدل، یعنی اینکه مزاج هر اندامی به حدی باشد که آن اندام دارای اعتدال و سلامت باشد و اگر مزاج تغییر کند سلامت آن اندام از بین برود.

انسان ها هر کدام دارای مزاج منحصر به فرد خود هستند یعنی مزاج هم مانند اثر انگشت مختص به خود آن فرد است و دومی وجود ندارد

انسان در زمان خلقت از نطفه پدر و مادر مزاجی را کسب میکند که این مزاج، مزاج ریشه ای یا سرشتی یا جبلی آن فرد است.

اگر مزاج حال انسان نسبت به مزاج جبلی اش تغییر کند دچار بیماری میشود.

یعنی مزاج معتدل هر نفر، مزاج مادرزادی آن فرد است و در آن مزاج دارای سلامت کامل است.

مزاج جبلی برآیند مزاج تمام اندام‌های او با تاکید بر اندام‌های رئیسه (قلب و کبد و مغز) است.

برای تعیین مزاج جبلی میتوان مزاج تا 7 سالگی فرد را بررسی کرد اگر 7 سال اول زندگی قابل بررسی نبود 7 سال دوم یعنی تا 14 سالگی را بررسی میکنیم اگر 7 سال دوم هم قابل بررسی نبود 7 سال سوم یعنی تا 21 سالگی را بررسی میکنیم اما مهمترینش 7 سال اول است که میتوان براساس آن مزاج نطفه را بدست آورد.

افرادی که دارای مزاج جبلی خشک هست در همه سال های عمرشان شبیه جوانان‌اند و افرادی که دارای مزاج‌ جبلی تر هستند در طول عمرشان شبیه پیرها هستند.

هر انسانی به سنی برسد که با مزاج‌ جبلی اش یکسان است، حالش بد میشود و بیماری‌هایش بیشتر میشود به این دلیل که دو مزاج‌ یکسان برتن انسان حاکم میشود و تن را از اعتدال خارج میکند

و هر انسانی به سن مخالف مزاج‌ اصلی‌اش برسد در آن دوران تندرست تر می‌باشد.

همچنین مطالعه نمایید
ارکان در طب طبیعی (سنتی) چیست؟

مزاج طول عمر ( مزاج سن )

عمر انسان به 4 دوره تقسیم میشود

سن رشد و نمو

این دوره تا 30 سالگی است.

سن جوانی

تا مرز 35 الی 40 سالگی است، در این مدت فزودن و بالیدن تمام میشود و انسال در همان حال تا 40 سالگی باقی می ماند

پس دوره جوانی از 30 سالگی تا 40 سالگی است

سن میانسالی
(میانسالی در کتب با نام‌های کهلی یا دوموی یاد شده است)

در این دوره مقداری از قوت جوانی با انسان است تا 60 سالگی 

سن پیری

در این دوره سستی قوت ها پدید می‎‌آید تا آخر عمری که خداوند تقدیر کرده باشد

از فضلیت های عمر پیری این است که طول این دوره به 60 سال برسد و با طول دوره کودکی و جوانی و میانسالی برابری کند و عمر انسان به 120 سال برسد، به اذن خداوند.

محمد کاظم گیلانی کتابی دارد به اسم حفظ الصحه ناصری که در آن گفته هرکس که به دستورات نوشته شده در کتابش عمل کند تا 120 سال عمر میکند و خودش هم تا 120 سالگی عمر کرد.

مزاج‌ تن انسان در دوران کودکی گرم و تر است

و در سال های جوانی تری کمتر میشود ولی گرمی به مقدار خود باقی میماند تا آخر دوره جوانی.

پس در دوران جوانی مزاج‌ انسان گرم و خشک است.

 در دوران میانسالی گرمی نیز شروع به کم شدن میکند و مزاج انسان سرد و خشک میشود.

در دوران پیری همچنان گرمی و تری مادرزادی کمتر میشود اما به دلیل ضعف هضم تری غریب در بدن زیاد میشود به همین دلیل مزاج‌ پیری سرد و تر است.

کاهش پیدا کردن گرمی بعد از 35 سالگی ضروری است چون حرارت زیاد باعث از بین رفتن رطوبت غریزی میشود.

حکما اعتقاد دارند عمر انسان به حرارت و تری غریزی وابسته است مانند چراغ روغنی‌های قدیم.
رطوبت غریزی مانند روغن چراغ است که اگر روغن تمام شود چراغ نیز خاموش میشود.

زمانی که رطوبت و حرارت غریزی تمام شود عمر انسان نیز تمام میشود و به این، مرگ طبیعی میگویند

تفاوت مزاج زن و مرد

مزاج مردان نسبت به زنان گرم تر و خشکتره برای همین مردها قوی تر از زنان اند.
در مردها رگ ها و مسام ها گشادتره همین امر باعث میشه خلط خام در مردان بیشتر تحلیل و کم تر جمع بشه

اگر دقت کرده باشی در لاغر کردن اضافه وزن، مردها راحت تر و زودتر چربی ها را آب میکنند.

پس زنان نسبت به مردها سرد و تر هستن به همین علت ماده دفعی بیشتر، رگهای باریکتر، گوشت نرم تر و شل تر دارند.

هنگامی که مزاج  گرم و تر باشه قوت بالیدن بیشتره ، چون عامل تولد و تکامل حرارت و رطوبت است.

رطوبت زیاد باعث کم شدن قدرت حرارت میشه پس بنابراین چون رطوبت جنس ماده از نر بیشتره،  پسرها در سنین کودکی بهتر از دخترها رشد و نمو پیدا میکنند اما دختر با نزدیک شدن به سن جوانی هنگامی که رطوبت مادرزادی کم میشه و حرارت بیشتر میشه شروع به بالیدن میکنند.

دیدگاهی ثبت نشده است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید:  
  • فارسی بنویسید، از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال لینک‌ و اطلاعات شخصی از قبیل تلفن و.... خودداری کنید.
  • از بکار بردن کلمات و اصطلاحاتی که محتوای نامناسب و توهین آمیز و قومیتی دارند خودداری کنید.
  • از ارسال مشاوره درمانی و دارویی برای سایر نظرات خودداری نمایید.
  • از ارسال تبلیغات خودداری نمایید.