بررسی عناب

عناب میوه ای است با خواص بسیار زیاد که یکی از مهمترین خواص آن صاف کنندگی خون است

ماهیت آن:

میوه درختی است معروف، در بلندی شبیه به درخت کنار و زیتون و برگ آن اندکی ضخیم تر و طولانی تر از برگ کنار و یک روی آن مزغب (کرک دار) و پوست درخت آن سرخ رنگ و چوب آن نیز سرخ رنگ و نیم رنگ و خالدار

 بهترین آن بزرگ بالیده به کمال رسیده سرخ شده پر گوشت گرگانی و یا خطایی و نیپالی آن است که شیرین و عفوصت (گسی) آن کم باشد

و نیز نوعی اندک طولانی فی الجمله شبیه به خرما و هسته آن باریک بلند دیده شده (امروزه بهش خرمای قرمز میگن) که از نیپال و کوهستان رنگپور می آورند در حلاوت این زیاده و در عفوصت کمتر از آن است.

 قوت آن تا دو سال باقی است (تاریخ انقضا در صورت نگه داری صحیح  2سال است)

طبیعت عناب تازه:

معتدل در گرمی و سردی و مایل به رطوبت

و شیخ الرئیس رحمه الله گفته:

سرد در اول و معتدل در خشکی و رطوبت

جهت آشنایی با درجه مزاج کلیک کن

افعال و خواص آن:

 منضج اخلاط غلیظ

 ملین سینه و احشاء

 مسهل اخلاط رقیق

رافع خشونت سینه و حلق و صوت عارض از حرارت و سرفه و ربو (تنگی نفس، آسم) و درد و بیماری قفسه سینه

صاف کننده خون و مولد خون صالح

مسکن التهاب و تشنگی و حدت (تیزی) خون و گرمی و درد کبد و کلیه و مثانه و امراض مقعده و لذع (حرارت بالای، گرگرفتگی) امعا و معده و فساد مزاج کبد

نحوه استفاده در درمان

چشم : طلای ساییده آن به تنهایی و با هسته آن مسکن التهاب و ورم حار (گرم) چشم.

طلا= مالیدن دارو بر عضو

اعضاء صدر (سینه) :

آشامیدن آن جهت امراض سینه و ریه مانند سرفه و ربو (تنگی نفس، آسم) و درد سینه و رفع خشونت سینه و حلق و صوت به تنهایی و یا با ادویه مناسب

استفاده از عناب خشک برای درمان امراض سینه و ریه بهتر از تر تازه آن است

دستگاه گوارش:

آشامیدن آن(خوردن عناب) نفاخ و دیرهضم و ردی (بد) است برای معده

مولد خلط محمود(نیک)و اندکی لزج

ملین احشاء و مسهل اخلاط رقیق و منضج (پخته کننده)

مسکن التهاب معده و تشنگی و حرارت کبد و خون و اصلاح فساد کبد و امراض مقعده مخصوصا رسیده نیم خشک آن

عناب نیم رس آن حابس بطن (شکم)

و آشامیدن ساییده آن با دانه جهت قرحه (زخم) امعا

با دانه آن مانند سویق با آب سرد جهت حبس بطن و رفع اسهال مفید است

اعضاء النقض:

گفته اند که جهت امراض کبد و کلیه و مثانه نافع است.

ورم ها و بثورات و غیرها:

آشامیدن آب خیسانده یا جوشانده آن در عرق کاسنی یا سکنجبین جهت شری و حصبه و جدری صفراوی (نوعی آبله) و تسکین حدت(تیزی) صفرا و خون

آشامیدن خیسانده آن در گلاب و شکر جهت اکثر امراض مذکوره سوای سرفه و جهت دفع دبیلات نافع است.

مقدار مصرف

تا پنجاه عدد

جایگزین آن:

سپستان

مضرات و مصلح آن:

برای افرادی که معده سرد و مرطوب دارن مضر است مخصوصا مصرف زیاد آن

مصلح آن در این افراد شکر و مویز طایفی و گلاب

مقلل منی و مضعف باہ (کم کننده منی و ضعیف کننده شهوت جماع) مصلح آن عسل و ادویه باهیه.

برگ درخت عناب

اگر برگ آن را با آب بپزند و صاف کنند هر روز نیم رطل (150 گرم) با قدری شکر بیاشامند تا پنج روز متوالی جهت خارش بدن مجرب است

پاشیدن پودر برگ خشک نرم کوبیده آن جهت رفع آکله و زخم های خبیثه چه در دهان باشد و یا در عضو دیگر بهترین دوا است خصوصا آنکه اول عسل بر آن عضو بمالند و سپس روی آن بپاشند

پوست درخت عناب

اگر پوست درخت آن را نرم بسایند و به تنهایی و یا با هم وزن آن سفیداب ممزوج کرده در جوف جراحات خبیثه پر کنند جهت پاکسازی و التیام آنها مجرب و بی عدیل است

آشامیدن نشاره چوب (براده و خاک اره)  آن جهت دفع سحج و حکه و جرب و ضماد آن جهت جبر کسر اعضای شکسته و بیرون رفته و تحریک استخوان از جای خود نافع است

صمغ درخت عناب

صمغ آن به تنهایی و یا با ادویه مناسب جهت امراض چشم به صورت مالیدنی نافع است

با سرکه جهت قوبا و خاییدن (جویدن) برگ تازه آن باعث خدارت و بی حسی زبان و عدم ادراک طعم ادویه بشع کریه الطعم (بدمزه و…) است و لهذا قبل از آشامیدن مسهلات و ادویه بشعه آن را مضغ (جویدن) می نمایند

 و شیخ الرئیس در ادویه مفرده قانون نوشته که: جالینوس گفته: ندیدم من در این نفعی (صمغ عناب) نه در حفظ صحت موجوده و نه در استرداد صحت مفقوده و غیر جالینوس نوشته که: جهت تسکین حدت خون گرم نافع و شاید این خاصیت به سبب تغلیظ آن خون را باشد و کسی که آن را صاف کننده و غاسل آن دانسته ظنی است که توجه من به آن نیست و آن را غذائیت بسیار قلیلی است و نوشته که قول حکیم فاضل جالینوس بسیار صواب و نیکو است و پسندیده


منبع:

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.