آشنایی با عسل

عسل در منابع با نام های عسل النحل، مالی، القولیس، ویسا، انگبین، شهد، مده، برس، آمده که مشهور به شهد است

ماهیت :

بهترین آن سرخ رنگ شفاف و خوشبوی غلیظ و خوش طعم با شیرینی راستین و  مناسب است که با موم مخلوط نباشد و زمانی که با انگشت بردارند مثل نخ شود

این نوع عسل برای مداوا بهتر است

بعد از آن سفید نباتی رنگ است که دارای مشخصات گفته شده باشد، این نوع برای تغذیه بهتر است

عسل بهاره بهتر از پاییزه است

سبز و سیاه و کهنه که بیش از یکسال از آن گذشته باشد و تند طعم و تیز و یا ترش و تلخ و رقیق شده و بدمزه بدبوی یا خشک شده آن که رطوبات آن تحلیل شده و بدبو گشته بیخاصیت و زبون است و مصرف زیاد این نوع مضر و باعث جنون و امراض مرگ آور می‌شود به دلیل آنکه محرق اخلاط است

طبع یا مزاج

تازه آن در دوم گرم و در اول خشک است

کمی مانده آن در آخر دوم گرم و خشک و بعضی از انواع حاد آن و همچنین کهنه آن در اول سوم گرم و در دوم خشک است

عسل خام گرمی و تیزی(حدت) و جلای آن بیشتر و به دواییت نزدیک تر است

عسل مصفی

عسل پخته کف گرفته(مصفی) حرارت تیزی جلای آن کمتر است و به غذاییت نزدیک است

برای درست کردن عسل مصفی باید به آن آب اضافه کرده و روی آتش ملایم قرار داد تا به قوام آید و احتیاط کرد تا نسوزد، زیرا اگر آب به آن اضافه نکنند کف آن را نمی‌توان گرفت و اگر حرارت آتش زیاد باشد میسوزد و تلخ میگردد.

مزاج عسل

عملکرد و خواص

  • جالی ( شستشو دهنده)
  • بازکننده گرفتگی های عروقی(سدد) و دهانه عروق
  • مقطع و پاک کننده بلغم لزج و رطوبات و جاذب آنها از عمق بدن و فضول دماغی
  • از بین برنده استرخاء و استسقاء و یرقان و طحال و سختی ادرار و انواع ریاح و ایلاوس و سموم سرد
  • شکننده سنگ ها (کلیه و مثانه)

دلیل بر منافع بیشمار آن همین بس که خداوند در قرآن مجید خود می‌فرماید

وَأَوْحَىٰ رَبُّکَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا یَعْرِشُونَ ثُمَّ کُلِی مِنْ کُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُکِی سُبُلَ رَبِّکِ ذُلُلًا ۚ یَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِیهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ ۗ إِنَّ فِی ذَٰلِکَ لَآیَهً لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ

پروردگار تو به زنبور عسل وحى کرد که: از کوه‌ها و درختان و در بناهایى که مى‌سازند خانه‌هایى برگزین.آنگاه از هر ثمره‌اى بخور و فرمانبردار به راه پروردگارت برو. از شکم او شرابى رنگارنگ بیرون مى‌آید که شفاى مردم در آن است. و صاحبان اندیشه را در این عبرتى است.

و جناب مقدس نبوی صلوات الله علیه و آله وسلم می‌فرمایند:

فو الذی نفسی بیده ما من بیت فیه عسل الا و یستعفر الملک لذلک البیت فان شربه رجل دخل فی جوفه لم تمسه النار

پس سوگند به کسی که جان من در دست اوست، هیچ خانه ای نیست که در آن عسل باشد، مگر اینکه فرشته برای آن خانه قرار گیرد و اگر انسان آن را بنوشد، در شکمش وارد شود، آتش به او نمی رسد.

همچنین فرمودند

قلب مومن حلو یحب الحلوه

قلب مومن شیرین است و شیرینی را دوست دارد

و

نعم الشراب العسل یرعی القلب و یذهب برد الصدر

عسل،نوشیدنى خوبى است؛از قلب محافظت مى‌کند و سردى سینه را مى‌برد.

و

من یرید الحفظ فلیاکل منه

هرکه میخواهد سالم بماند از آن بخورد

و در حدیثی است که هرکه اراده شفا داشته باشد باید صبح ناشتا عسل را با آب باران(آب مقطر) مخلوط کرده و بیاشامد

عسل طب سنتی

جالینوس گفته:

هیچ چیز بهتر از عسل نیست در نفع برای بدن و علاج اکثر بیماری ها و خمیر کردن ادویه.

چون به علت لزوجت و غلظت قوام باعث ترکیب بهتر و از متلاشی شدن و فساد آنها جلوگیری میکند و همچنین به دلیل شیرینی که دارد مورد پسند طبع ها و لذیذ است و بدطعمی دارو را از بین می‌برد و قوت دارو را با سرعت بیشتری به تمام بدن منتشر می‌کند و بجز اینها کلی فایده های دیگر نیز دارد .

  • آشامیدن آن با مصطکی
    • جهت جلب رطوبات و فضولات دماغی (مغز)
    • فالج و لقوه و استرخاء و خدر و امثال اینها
    • تقویت معده و افزایش اشتها
    • دفع ریاح و لزوجات
    • بازکردن گرفتگی ها و قولنج
    • افزایش نیروی جنسی
  • با کندر
    • پاکسازی(تنقیه) سینه و قصبه ریه
    • استسقاء و یرقان و طحال
    • شکستن سنگ ها
    • رفع کننده سختی ادرار

و بالخاصیه مسکن عطش و دلپیچه و قی نمودن با آن معده را پاک می‌کند

  • غرغره کردن عسل:
    • باعث تحلیل ورم عضلات جانبی حلقوم و لوزه ها می‌شود
    • همچنین جراحت کام و زبان و حلقوم و لوزه ها را پاکسازی می‌کند
  • مالیدن آن به گلو(تحنک) و مضمضه آن با سرکه جهت:
    • استحکام لثه و رویانیدن گوشت آن
    • تقویت دندان
    • پاک کردن چرک و سفید کردن دندان مخصوصا که با انگشت بر دندان بمالند هفته ای یک مرتبه
  • سرمه کشیدن(اکتحال) با آن به تنهایی یا با آب پیاز و با نمک اندرانی
    • باعث تقویت بینایی و دفع حکه و جرب و دمعه و بیاض و نزول آب در چشم
  • قطره آن در گوش با انزروت و نمک سنگ جهت
    • رفع ریاح و دوی و قطع مده و رطوبات سایله از آن
    • تسکین درد سرد گوش سنگینی شنوایی
    • همچنین با زهره گاو تازه یا آب برگ نیم تازه یا با شیر بز و با شیر زنان و یا با سفیده تخم مرغ نیز همین خواص را دارد.

آشامیدن و لعق غلیظ آن با روغن گل جهت سرفه سرد نافع است

لعق:نوعی دارو است که به صورت لیسیدنی مصرف میشود

حقنه با آن یا با آب بارهنگ جهت زخم امعا و تحلیل ورم ها ی آن نافع است

ضماد آن بعد از حمام مکرر باعث تقویت آلت تناسلی مردان و بزرگ شدن آن میشود

حمول آن جهت بیماری رحم زنان نفساء (نفاس) مفید است

ضماد آن با آرد گندم جهت تحلیل ورم ها و نضج دمل ها مفید است

با سرکه و نمک جهت تحلیل ورم ها و رفع کلف نافع است

با قسط جهت کلف و با نمک جهت رفع آثار ضربه و صدمه ای که کبود شده باشد مفید است

با عذبه جهت پاکسازی اوساخ جراحت ها و از بین بردن گوشت زائد و التیام زخم آنها کاربرد دارد

با زراوند طویل و آرد کرسنه جهت التیام زخم های عمیق مجرب است

با انزروت جهت جلا(شستن) زخم ها و بردن گوشت زائد مفید است

با نوشادر جهت بهق و برص نافع است

جوشانده آن با شوید جهت رفع آثار ضربه و قوبا مورد استفاده قرار می‌گیرد

مالیدن آن با روغن گل جهت زخم های شهدیه و سایر زخم های ایجاد شده از بلغم شور و جهت تقویت بدن مفید است

به‌ تنهایی جهت رفع قمل و صبیان که به فارسی رشک نامند مفید است

مالیدن آن بر جسد اموات از سریع فاسد شدن آنها جلوگیری میکند و همچنین مالیدن آن بر گوشت و چربی ها از فساد آنها جلوگیری می‌کند

لعوق و یا آشامیدن آن با آب زیره حهت فطر قتال و گزیدن سگ دیوانه (هاری) مفید است

غلیظ آن با روغن گل جهت نهش هوام (جانوران زهردار) و قی نمودن با آن جهت رفع اذیت افیون خورده نافع است

از خواص مجربه عسل آن است که اگر زن با آب و عسل شربت درست کند و ناشتا بیاشامد اگر باعث شکم پیچه گردد نشانه حاملگی است

در کل برای سرد مزاجان و بلغمی مزاجان و در زمان و فصل و شهرهای سرد نافع است

عسل طب اسلامی

مضرات

مضر گرم مزاجان ساکنین شهرهای گرم و فصل و زمان گرم است

در گرم مزاجان ایجاد سردرد می‌کند

مصرف زیاد آن سریع به صفرا تبدیل می‌شود و فاسد کننده دماغ گرم است

مهیج قی و امراض صفراوی و گرم و عطش مفرط است

مصلح آن

آب انار ترش

اترج

آب لیمو و میوه های ترش و رب های آن ها

سرکه

گشنیز

مقدار مصرف

۵۲ گرم (۱۵ مثقال)

جایگزین آن

دوشاب انگوری(شیره انگور) و خرمای تازه پخته نشده

نکته

عسلی که زنبور آن بر گیاه افسنتین و امثال آن نشسته باشد طعم آن تلخ است و برای بیماری های معده و کبد و بازکردن گرفتگی های عروقی مفید است

آنچه بر آویشن نشسته باشد جهت سردمزاجان و تر مزاجان و بیماری های بلغمی سرد مناسب‌ است ( البته بالاتر گفتم کلا عسل برای این افراد مناسب است و نوعش فرقی ندارد)

آنچه بر حاشا نشسته باشد نیز قابض و جهت امراض گفته شده در آویشن و در بازکردن گرفتگی های عروقی نافع است

نوعی عسل پاییزی وجود دارد که بوییدن آن عطسه آور و غشی آورد و عرق سرد و عقل را زایل کند که خوردن آن ممنوع است

کسی که آن را بخورد باید قی کرده و سپس ماهی نمک سود شور بخورد و مکرر قی کند معده کامل پاک شود

بعد از آن سیب مز (میخوش) و امرود تناول نمایند

نوعی عسل نیز وجود دارد که خواصش شبیه به شوکران است این نیز مصرفش ممنوع است.


منبع

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.