بررسی سیاهدانه

رسول اکرم صلوات الله علیه :سیاهدانه را درمان هردردی جز سام میدانست

نام ها در منابع و کتب طبی

به فارسی سیاهدانه، شونیز، شونوز

به عربی حبه السودا

به یونانی سنو

به هندی کلونجی

بهترین آن تازه با دانه های فربه و با بوی تند است.

ماهیت آن:

تخم گیاهی است شبیه به رازیانه و از آن درازتر و باریک تر

گل آن زرد مایل به سفیدی و بنفش نیز می شود

برگ آن شبیه به برگ گیاه “زبان در قفا” و تخم آن در غلافی بزرگ تر از غلاف بزرالبنج و تخم آن نزدیک به اندازه انیسون

رنگ آن سیاه تند بو و مغز آن سفید

قوت آن تا هفت سال باقی می ماند (در صورت نگه داری صحیح تا 7 سال انقضا دارد)

گل سیاهدانه

طبیعت یا مزاج سیاهدانه:

در سوم گرم و خشک

جهت آشنایی با درجه مزاج ادویه کلیک کن

افعال و خواص آن:

مسخن (گرم کننده)

خشک کننده رطوبات

منضج و مقطع اخلاط

شستشو دهنده (جالی)

مدر شیر و بول و حیض

پادزهر سموم سرد

استفاده در بیماریها:

جهت سرفه بسرد و درد سینه و انتصاب نفس (بیماری سخت تر از آسم) و حالت تهوع و اضطراب و استسقاء و یرقان و طحال و قولنج ریحی به صورت خوراکی و ضمادی نافع است

مداومت خوردن آن هر صبح مدر بول و حیض و شیر

با روغن جهت سرخ کردن چهره و پاکسازی پوست

با سرکه جهت اخراج انواع کرم معده (به صورت خوراکی و ضمادی)

یک مثقال (3.456 گرم) تا دو درم(4.8 گرم) آن تا سه درم با آب نیم گرم جهت گزیدن سگ هار و رتیلا

با سکنجبین جهت تب ربع بلغمی کهنه

با آب و عسل جهت نفس الانتصاب و شکستن سنگ کلیه و مثانه و تب های مزمن

با نطرون جهت عسر البول (سختی ادرار و…)

سوخته آن جهت بواسیر خصوصا که با رب مورد خورده شود بی عدیل است

بوییدن خام آن و یا در سرکه خیسانیده آن یک شب در ظرف درب بسته و به دستور سعوط در سرکه خیسانیده آن یک شب و صبح ساییده جهت سردرد سرد مزمن و باز کردن گرفتگی بینی و زکام و نزله و لقوه به غایت نافع و بی عدیل است

اگر هفت عدد سیاهدانه را در شیر زنان بخیسانند یک ساعت و بعد بسایند و در بینی کسی که یرقان داشته و چشمهای او زرد شده باشد قطور (قطره) نمایند به غایت نافع است و زایل سازد به سبب قوت تفتیحی که دارد

 و سعوط ساییده شده آن با روغن ایرسا جهت ابتدای نزول آب در چشم نافع است

 کماد گرم کرده آن بر سر جهت زکام و بر سایر اعضاء جهت تحلیل ریاح سریع الأثر است

کماد= سیاهدانه را گرم کرده در پارچه ای پیچیده و برروی سر قرار میدهند

سعوط= دارویی که به بینی میکشند

مضمضه پخته آن با سرکه به تنهایی و یا با چوب صنوبر جهت دندان درد سرد

ضماد آن در پیش سر جهت جلوگیری از پشت هم آمدن نزلات مزمن و رفع سردرد سرد و بازکردن گرفتگی بینی

با سرکه خمر و یا انگوری جهت ثألیل (زگیل و…) و رفع خال و تقشر جلد(ترک پوستی) و درد مفاصل و بهق و برص و سعفه (پوسته پوسته شدن پوست) و قوبا و با ادرار اطفال جهت تحلیل ورم های سفت و ثوالیل(انواع زگیل) و خال مجرب است

با آب حنظل تر که بر اطراف ناف بمالند جهت اخراج حب القرع (نوعی کرم روده) قوى الأثر است

با آب شیح جهت اخراج حیات (کرم های دراز روده ای) به قوت تمام

با عسل و روغن جهت درد رحم و درد آن در حین نفاس

با روغن گل سرخ جهت انواع جرب

ضماد سوخته آن با موم گداخته و روغن سوسن و یا حنا و مانند آن هر دو بر سر صاحب قرع (ریختن موی سر)  که به فارسی کل نامند مفید و مانع ریختن موی آن و رویاننده آن است

البته به شرط مداومت

ضماد اندک بریان کرده و کوبیده آن با گلاب جهت زخمهای سوداوی ساق پا مجرب است

قطور(قطره) بو داده کوبیده جوش داده آن با روغن زیتون و صاف کرده به قدر سه چهار قطره در بینی جهت رفع زکام که با عطسه بسیار باشد مجرب است

با روغن حبه الخضرا در گوش جهت بازکردن گرفتگی آن و رفع ریاح و درد آن نافع است

 دود آن گریزاننده هوام (جانوران زهردار)

مصلح

خیساندن آن در سرکه

در افرادی که مشکل کلیه دارند با کتیرا مصرف شود

مضرات و منع مصرف :

برای کلیه ها ضرر دارد

مصرف زیاد آن باعث خناق و سیاه شدن چشم در هنگام بلند شدن میشود

زنان باردار از مصرف آن پرهیز کنند

مقدار مصرف آن:

 تا دو درم در سردمزاجان (4.8 گرم)

و تا نیم درم در گرم مزاجان(1 گرم)

جایگزین و بدل آن

انیسون

یا نصف وزن آن تخم شوید

روغن سیاهدانه

روغن آن با روغن زیتون و کندر جهت بازگشت شهوت مأیوسین به صورت خوراکی و مالیدنی مجرب دانسته اند

و روغن آن که به صورت تقطیری گرفته باشند بصورت مالیدنی بر اعضای تناسل و کمر جهت آوردن نعوظ بی عدیل است

 رافع دردهای سرد و سستی اعصاب و سده آن (گرفتگی آن)

در روایات (طب اسلامی)

1- از رسول خدا ص نقل شده که فرمود: «الحبه السوداء دواء من کل داء إلا السام؛ سیاهدانه دوای هر دردی است، مگر مرگ».

2- صدوق در حدیث اربعمائه از امیرالمؤمنین ع روایت کرده است که فرمود:

«ما من داء إلا وفی الحبه السوداء منه شفاء إلا السام؛ هیچ دردی نیست، جز اینکه شفای آن در سیاهدانه است، به استثنای بیماری مرگ».

3- در فقه الرضا از امام رضا ع آمده است: « سیاهدانه شفایی است از هر بیماری، جز مرگ»

4- روایتی است که ابن بسطام با سندش از ابوالحسن ع روایت کرده که گفت:

از او درباره تب پرسیدند. حضرت فرمود: « عسل و سیاه دانه را می گیرند و به اندازه سه قاشق از آن می خورند و این آن را از میان می برد و این دو با برکت است. خداوند درباره عسل فرمود: ویخرج من بطونها شراب مختلف ألوانه فیه شفاء إلایں
و رسول خدا ص فرمود: سیاه دانه شفایی از هر دردی است، جز سام.
عرض کردند: ای رسول خدا، سام چیست؟

فرمود: مرگ.
فرمود: این دو، نه به حرارت میل دارد و نه به برودت و نه به هیچ کدام از طبیعتها. همانا این دو، هرجا قرار گیرد، شفاست».

اینکه پیامبر ص فرموده است نه به حرارت میل دارد و نه به برودت و نه به هیچ کدام بدین معناست که سیاه دانه نه سرد است که گرم را درمان کند و نه گرم است که سرد را درمان کند. از این رو، نه گرم است که گرمی را افزایش دهد و نه سرد است که سردی را پایین بیاورد و با سیاه دانه نمی توان مزاج را معتدل ساخت.

درمان های آمده در روایات

1- درمان قار و قور و درد شکم

ابن بسطام با سندش از ذریح روایت کرده است که گفت: به امام صادق ع عرض کردم: شکم من غرغر و درد می کند. حضرت فرمود: «چه چیزی تو را از سیاه دانه باز می دارد، زیرا در آن شفایی است از هر دردی، جز مرگ».

در روایتی دیگر، رسول خدا ص و به مردی که از درد شکم خویش شکایت داشت، فرمود: «شربتی از عسل بگیر و سه دانه سیاه دانه یا پنج یا هفت دانه را در آن بینداز و سپس آن را بنوش که به فرمان خداوند بهبودی مییابی»

2- تب یک روز در میان (تب غب که از خلط صفرا ایجاد میشود) :

از ابوالحسن ع روایت شده است که فرمود: «عسل و سیاه دانه را برگیرند و سه قاشق از آن بخورند که تب را ریشه کن می کند»

۳. عسر البول :

طبرسی از فضل روایت کرده است که گفت: نزد امام صادق ع از دشواری ادرار کردن شکایت کردم. حضرت فرمود: «در آخر شب سیاه دانه بخور».

4. تب

5. سردرد

6. درد چشم:

از امام صادق ع روایت شده :
در سیاه دانه شفایی از هر دردی است و به همین دلیل، من برای تب، درد چشم، درد شکم و هر دردی که عارض میشود، بهره می گیرم و خداوند مقتدر و بزرگ توسط آن مرا شفا میدهد.


منبع:

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.