بررسی زردک

زردک یا هویج در منابع با نام های جزر و کاجر نیز آمده است

ماهیت آن

بری و بستانی است

بری آن را به یونانی اسطافا لیوس اغریوس نامند و بعضی شقاقل دانسته اند که اشتباه است

بستانی آن دو نوع است

ریشه یکی طویل و یکی گرد (مستدیر) سرخ و زرد

برگ آن شبیه به شاهتره و از آن عریض تر و طعم آن اندکی تلخ و ساق آن پراکنده و خشن و گل آن چتردار مانند شوید و در میان آن چیزی ریز و مانند پنبه و بنفش وجود دارد

بری=صحرایی، خودرو

بستانی= باغی، کشت شده

بهترین آن سرخ و شیرین و شاداب کم ریشه بستانی آن است

طبیعت یا مزاج زردک

در دوم گرم و تر با رطوبت فضلیه

بعضی در اول نیز گفته اند

افعال و خواص زردک بستانی

ملطف و بازکننده گرفتگی کبد

مقوی معده و ملین

مبهی(افزایش دهنده نیروی جنسی) و زیاد کننده جوهر منی و نعوظ آور

جهت قطع بلغم و سرفه و درد سینه و معده و کبد مفید است

در خارج کردن سنگ کلیه و مثانه و ادرار بول مفید است

اعضای سینه

جهت ذات الجنت و سرفه مزمن

دستگاه گوارش

بد هضم است

مربای آن سریع الهضم و جهت استسقاء مفید است

سایر اعضا

مسکن مغص(پیچش شکم)

مدر بول مخصوصا بری آن

مهیج باه(برانگیختن نیروی جنسی) مخصوصا بذر بستانی آن که نفخ آن نیز زیاد است

حمول آن و خوردن تخم آن جهت عسر حبل(سخت حامله شدن) نافع است

اگر زردک را با برگ بجوشانند و با آب آن دست و پای اطفال را بشویند خون منجمد شده بر اثر سردی را تحلیل می‌کند

مربای آن با عسل به غایت مبهی و مقوی احشاء و رحم و هاضمه

با افاویه(ادویه های خوشبو) مناسب جهت تقویب کبد سرد و خشک کردن رطوبات معده و تقویت باه و کمک بر جماع نافع است

حلوای آن نیز به تنهایی و یا با ادویه مناسب شبیه مربای آن است و لذیذتر از آن

پرورده در سرکه آن جهت تحلیل و لاغر شدن طحال بی عدیل است

مقوی معده و کبد سرد

پخته آن با گوشت بزغاله مولد خلط صالح

مضرات

جرم آن دیر هضم و نفاخ و مضر گرم مزاجان

مصلح آن

ادویه گرم و آبکامه

مقدار مصرف

از جرم آن تا صد و شصت مثقال (550گرم)

از مربا و حلوای آن از ده تا بیست مثقال (34 گرم تا (69 گرم)

تخم زردک یا هویج

محرک باه و در این مورد از اصل آن قوی تر است و در درمان سخت حامله شدن (حبل) نافع است

مانع مغص (شکن پیچه) می‌شود و در سایر افعال مانند اصل آن است

اگر آن را با هم وزن آن تخم شلغم بگیرند و در تربی که آن را خالی کرده، پر کنند و سر آن را بسته در زیر آتش پخته و بعد بخورند در خارج کردن سنگ کلیه و مثانه و سختی ادرار مجرب است

آشامیدن یک درهم آن با هم وزن آن شکر جهت درد ساق پا

ضماد تخم و برگ آن با هم جهت زخم خورنده نافع است

مقدار مصرف تخم زردک

تا دو درهم (4.8 گرم)

جایگزین آن

انیسون و دوقو است

طبیعت تخم آن

در اول سوم گرم و در آخر اول خشک

افعال و خواص

با تندی و تیزی و سوزش

در جمیع افعال به جز باه قوی‌تر از بستانی است

مدر قوی

حمول آن جهت ادرار طمث مفید است

آشامیدن آن جهت درد سینه و شوصه و ظهر(درد پشت) استسقا، سختی ادرار، نفخ شکم، نهش مفید و کمک کننده به آبستن است

حمول بیخ آن (زردک و هویج) پاک کننده رحم و کمک کننده به بارداری است

مضرات

مضر معده و حلق و عصب

مصلح آن

انیسون


منابع:

عقیلى علوى شیرازى، سید محمد حسین بن محمد هادى، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.