درجه مزاج ادویه ها و غذاها در طب طبیعی چه معنی میدهد؟

در این مطلب یاد میگیریم که درجه های مزاجی مفردات چه معنی میدهند و چه کاربردی در طب طبیعی دارند

شناخت درجه های ادویه

قبل از توضیح درجات بذار یه توضیح درباره کیفیت بالقوه مفردات بدم :

وقتی چیزی را میخوریم حرارت غریزی (حرارت بدن) روی اون اثر میکنه تا هضمش کنه این فرآیند هضم باعث میشه تا انرژی نهفته اون خوراکی ظاهر بشه و شروع به فعالیت کنه

مثلا فلفل را وقتی لمس میکنی عادیه و اگر در یخچال نگه داشته باشی در لمس خنکه اما همین که میخوریم و حرارت بدن روی اون اثر میکنه، داغی فلفل را تو خودمون حس میکنیم حتی اگر زیاد بخوریم از شدت حرارت پوستمون قرمز میشه و یا کهیر میزنیم یعنی با دیدن هم میشه حرارت فلفل را در بدن تشخیص داد.

اما قبل از خوردن در لمس چنین چیزی را حس نکردیم. به این گرما آزاد شده میگن کیفیت بالقوه یا همان انرژی نهفته که توسط حرارت غریزی بدن آزاد میشه.

ادویه معتدل

اثر خوراکی ها را از تاثیر آنها روی یک جوان با مزاج معتدل یا نزدیک به اعتدال که حواس پنجگانه سالم و دقیق داره محاسبه میکنند

یعنی

اگر یک جوان با مزاج معتدل یا نزدیک به مزاج معتدل با حواس پنجگانه سالم و دقیق، چیزی را بخورد و حرارت غریزی در اون خوراکی اثر کند و کیفیت بالقوه ای که بالا گفتم را آزاد کنه اما تغییری در بدن این جوان ایجاد نکنه و حتی اگر این خوراکی را به دفعات زیاد و یا به مقدار زیاد مصرف کنه باز هم تغییری در بدن این شخص ایجاد نمیکنه و تاثیری بر روی مزاج یا عمکرد اعضا و ارواح و قوا این شخص نمیذاره و مشابه مزاج این شخص میشه

به این خوراکی معتدل میگن.

درجه اول

میزان مصرف کم خوراکی در بدن هیچ مزاج غالب و قابل توجهی نسبت به مزاج بدن ایجاد نمیکند اما با افراط در خوردن و تکرار مصرف آن کمی مزاج اندام ها را تغییر میده اما در عملکرد اندام ها تغییری ایجاد نمیکند.

درجه دوم

میزان مصرف کم ، کیفیت و مزاجی غالب بر مزاج بدن ایجاد میکند و زیاد مصرف کردن آن و یا تکرار مصرف آن، کمی به افعال ضرر میزند اما به حد فساد یا اختلال جدی در فعل نمیرسد

درجه سوم

مصرف مقدار اندک آن آثار خود را ظاهر میکند و افراط در مصرف آن اختلال واضح در فعل و اندام ایجاد میکند اما باعث مرگ و فانی شدن ارواح طبی نمیشود

مثلا حرکت دستگاه گوارش را خیلی زیاد یا خیلی کم میکند

درجه چهارم

مصرف کم آن ضرر واضح و آشکار میرساند و میتواند باعث ایجاد مرگ شود.

درجه بندی ازروی تاثیر کیفیات ادویه بر بدن

بدن انسان  شامل بخش های زیر میشه:

1- فضا مثل معده

2- مجاری عروق، رگ ها

3- اخلاط محصور شده در عروق (خون)

4- رطوبات ثانیه (در پست آشنایی با رطوبات بدن رطوبات ثانیه را توضیح دادم )

5- ارواح طبی که در تمام اندام ها وجود دارد

درجات ادویه را به این صورت هم توضیح دادن که:

1- هر وقت چیزی که وارد بدن میشه به مقدار معین و بدون افراط و تفریط خورده شود و بعد از ورود به بدن و تاثیر حرارت غریزی بر آن، در همان معده از بین برود و تاثیری ایجاد نکند به این دارو معتدل میگن

2- اما اگر بعد از تاثیر حرارت غریزی اثر آن فقط بر روی ارواح مجاور عروق ایجاد شود درجه اول میگن.

یعنی اینکه به مقدار کم حرارت بدن را بالا و پایین میکنه ولی حرارت خون را تغییری نمیده.

3- اگر بر روی روح و اخلاط تاثیر بذاره درجه دوم است

یعنی روی خون داخل رگ ها هم اثر میذاره

4- اگر بر روی روح و اخلاط و رطوبات ثانیه اثر کنه درجه سوم است

5- و اگر تاثیر آن روی کل بدن باشه، درجه چهارم است

تقسیم بندی هر درجه

درجات ادویه هرکدام شامل یک بازه هستن و خیلی دقیق و میلیمتری نیستن یعنی ممکنه دوتا خوراکی که درجه یک هستن یکیشون قوی تر از اون یکی باشه

برای همین حکما اومدن هر درجه را به سه قسمت تقسیم بندی کردن به نام‌های

اول و وسط و آخر

داروهای ضعیف هر درجه را در اول و داروهای قوی تر هر درجه را در آخر قرار دادن

این کار را انجام دادن تا بتونن بفهمن هر خوراکی یا اغذیه چقدر به درجه بعدی نزدیکه یا دور تره

مثلا میان میگن فلان ادویه در اولِ دوم گرم

این یعنی مفرده گفته شده در درجه دوم قرار داره ،حالای کجای درجه دوم؟ اولش

پس این مفرده از درجه اول یک مقدار قدرتش بیشتره و تا درجه سوم فاصله زیادی داره

درجه ادویه ها

نکته ها:

1- به ادویه های درجه چهار سم میگن

ادویه هایی که در اول درجه چهار هستن امکان اصلاح دارن و در صورت اصلاح میشه ازشون برای درمان استفاده کرد اما ادویه هایی که در سوم درجه چهار قرار دارن سم مطلق هستن و قابل اصلاح نیستن

2- تمام حکما میگن : خوراکی که گرم و تر است، حرارتش از درجه اول بیشتر نمیشه

چون اگر حرارت از درجه اول بیشتر بشه رطوبت را خشک میکنه و دیگه تر نیست

پس هرچی گرمای یک خوراکی ( مفرده) بیشتر میشه میزان خشکی اون هم بیشتر میشه برای همین داروهای گرم درجه 4 از لحاظ خشکی هم درجه 4 هستن. 


منابع:

 عقیلى علوى شیرازى، سید محمد حسین بن محمد هادى، خلاصه الحکمه (عقیلى)

عقیلى علوى شیرازى، سید محمد حسین بن محمد هادى، مخزن الأدویه

عقیلى علوى شیرازى، سید محمد حسین بن محمد هادى، قرابادین کبیر

چغمینى، محمود بن محمد – شارح: شاه ارزانى، میر محمد اکبر بن محمد، مفرح القلوب (شرح قانونچه)

شمس الدین، احمد، خزائن الملوک

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.