بررسی توتیا

توتیا در منابع با نام ثمقولس نیز آمده است. در گذشته و امروزه بیشتر از آن به عنوان سرمه استفاده میشود.

ماهیت آن

صاحب تحفه، حکیم مومن و دیگران نوشته اند که

معدنی و مصنوعی است

معدنی را سه نوع گفته اند

یکی سفید، شبیه به پوست تخم شتر مرغ که روی آن چیزی شبیه به نمک ظاهر باشد و بهترین نوع همین است

دیگری زرد و سومی کبود و شفاف است که این غلیظ تر از انواع دیگر است و مشهور به توتیای هندی و توتیای دیکیک در نهایت تیزی (حدت) است

به جز این سه نوع بعضی افراد انواع دیگری را هم معرفی کردن چنانچه در تحفه و سایر منابع نوشته شده است

امین الدوله نوشته که:

توتیای دریایی(بحری) نیز وجود دارد و آن سنگ های سفید دایره شکل شبیه به سنگریزه است

اما ۲ نوع اول که سفید و زرد است ظاهرا مصنوعی است و از دود قلع و سرب و شبح و روی توتیا که به هندی جست نامند درست میکنند

و سومی را از مس درست میکنند

مولف گوید: آنچه با تحقیق بدست آوردم این است که غیر مصنوع و طبیعی وجود ندارد

نوع کرمانی، دودی است که در کرمان هنگام گداختن سرب به عمل میآورند

طبیعت یا مزاج توتیا

جالینوس در اول سرد و در دوم حشک گفته

حنین گفته سرد و خشک در دوم

شسته شده‌ی آن سرد و خشک بی لذع با قوت تغریه

اما کبود هندی آن گرم حاد و خشک در چهارم است

افعال و خواص

توتیا کرمانی از بهترین داروهای چشم است و مقوی روح باصره و حافظ صحت چشم

مانع فرود آمدن مواد به سمت چشم است

جهت زخم چشم و بینی و آلت آقایان ،عانه (زیر ناف) و مقعد و سرطان متقرح و سایر اعضاء

اندمال (بستن و بهبود) زخم ها و جراحت ها و آکله و رفع بدبویی زیر بغل که به صورت سرمه، پاشیدن و مالیدن و مرهم مورد استفاده قرار میگیرد

با روغن گل جهت التیام جراحات عصب و جذب رطوبات و قاطع خون دهان و سیلان خون و مقوی معده سست شده (مسترخی) و جهت زخم های ظاهری و باطنی

شیاف آن با روغن گل جهت سوزش ادرار و زخم مجاری آن و حمول آن جهت سیلان رحم نافع است

مضرات

مولد گرفتگی (سدد) است

مصلح آن

عسل

مقدار مصرف

تا نیم مثقال (1.7 گرم)

جایگزین آن:

هم وزن آن شادنج

نصف آن توبال النحاس شسته شده

توتیا کبود هندی

دارای قوت سمیت و اسهال قوی و قاتل است

استفاده به صورت خوراکی جایز نیست

سه مثقال آن با سه مثقال سرمه نرم ساییده و با پنج آثار آب مخلوط نموده و با سرنگ(زراقه) به احلیل(مجاری ادراری) تزریق کنند روزی ۳ الی 4 مرتبه برای زخم مجاری ادراری که به هندی به آن سوزاک گویند نافع است

این آب تا پنج شش روز میماند و فاسد نمیشود

اگر کسی توتیا هندی خورده باشد و اضطراب و قی و التهاب و درد و معده و….. گرفت باید دستور به قی و خوردن مکرر شیر تازه دوشیده و خوردن العبه و روغن بادام و آب گوشت چرب دهد


منبع:

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.