بررسی بادرنجبویه

بادرنجبویه را به عربی مفرح قلب نامند.

ماهیت آن:

گیاهی است به قدر حدودا یک متر و دو نوع می باشد:

نوع اول کوچک و برگ آن لطیف و طولانی و اطراف برگ آن، دندانه دار مانند اره و ساق آن، پر شعبه شبیه به ریحان و گل آن بنفش مایل به سرخ و به جای سبزی با غذا می خورند و این نوع کوچک بهاره و تابستانه می باشد و هر سال تخم آن سبز می شود، نه ریشه آن

تخم آن، شبیه به تخم کتان و کوچک تر از آن و اغبر و این را بقله اترجیه و ترنجان نیز نامند

نوع دوم، نیز در بو شبیه به اولی و از آن تندتر و برگ آن مایل به تدویر(گرد، دایره) و این بری و بستانی نیز می باشد، بی ساق و شاخه های بسیار از یک ریشه می روید و برگ آن با خشونت و عریض و از برگ نعناع بزرگتر و گل آن سفید و کم تخم.

بری=صحرایی، خودرو

بستانی= باغی،کشت شده

حکیم میر محمد مؤمن نوشته که: این را در دارالمرز، بادرنجبویه نامند و ریشه آن مثل نعناع، هر سال سبز می شود و گربه این نوع را دوست می دارد و جمعی هر دو نوع را یکی می دانند و نه چنین است

و بالنگو نیز نیست؛ زیرا که تخم بالنگو باریک تر و بلندتر و سیاه نیلی است و تخم این اندک بالیده تر و کوتاه تر از آن و اغبر و گیاه بالنگو، مانند ریحان است

و نوشته که: حقیر تخم بالنگو را کشته، گیاه آن را از جمله ریحان مشاهده نموده و آن ریحان سبز، بزرگ برگ است و در بو مانند شاهسفرم.

خواص بادرنجبویه

طبیعت یا مزاج بادرنجبویه:

گرم و خشک، در اواسط دوم

منسوب به مشتری

افعال و خواص بادرنجبویه:

تقویت کننده دل و دماغ(مغز) و حواس و حفظ و ذکاء و معده و کبد

شادی آور(مفرح)

بازکننده گرفتگی های مغزی(دماغی)

ملطف و کننده کابوس

به صورت خوراکی و استشمامی استفاده میشود

جهت وحشت سوداوی و خفقان و غشی و

سکسکه ریحی و تحلیل سودا و امراض بلغمی و مغص(دلپیچه) و امراض ورکین(سرین) و کلیه و دفع سموم، خوراکی و ضمادی نافع است

جویدن برگ آن، جهت ازبین بردن بدبویی دهان بسیار مؤثر است

 آشامیدن سه درهم (7 گرم) آن با نیم درهم نطرون، جهت زخم امعا و مغص(دلپیچه)

سه مثقال آن(10 گرم) با یک مثقال (3.5 گرم) نطرون، جهت دفع سم فطر و سماروغ مفید است جهت آنکه ازاله اختناق عارض از شرب فطر می نماید

مضمضه با جوشانده بادرنجبویه، جهت فساد دندان

لعوق آن با عسل، جهت عسر النفس(سختی نفس) ونفس انتصابی

لعوق=به صنفی از داروهای طبی گفته میشود که به صورت لیسیدنی مصرف میشوند

ضماد بادرنجبویه، جهت تقویت قلب و تسکین درد مفاصل به سبب قوتی که در آن است و به خاصیتی که دارد و بالعرض نیز برای آنکه محلل و دافع سودا است

با سرکه ، محلل خنازیر(ورم لنفاوی) و پاک کننده زخم ها است

خوردن آن ناشتا، جهت از بین بردن خفقان سوداوی و غیر سوداوی و تقویت معده سرد و مرطوب و لطیف کردن غذای غلیظ و زیاد آروغ زدن و خواب بالعرض نافع است

طلای آب برگ آن، جهت جرب سوداوی و نمله و نار فارسی و آکله

طلا =مالیدن دارو بر عضو

طلا ی آن با نمک، جهت خنازیر و قشعریره و لرز تب در حمام معتدل

بوییدن برگ آن، بازکردن گرفتگی های مغزی

نشستن در جوشانده آن، جهت احتباس حیض، نافع است.

مضرات بادرنجبویه:

مضر ورک (سرین) گفته اند،

مصلح آن صمغ عربی و کندر

جایگزین آن:

دوبرابر وزن آن ابریشم و یا دو سوم آن پوست اترج

مقدار مصرف

از خشک آن تا ده درهم (24.2 گرم) و از تازه آن تا بیست درهم(48.4 گرم)

تخم بادرنجبویه

در افعال، ضعیف تر از برگ آن و یک مثقال آن(3.456 گرم) جهت دفع لرز و قشعریره و مغص(شکم پیچه)، نافع است

مقدار شربت آن:

تا دو مثقال(6.9 گرم) است


منبع:

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.