بررسی انجیر

انجیر یا تین یکی از میوه های قرآنی و پر منفعت است

ماهیت آن:

بری و بستانی و کوهی می باشد و هر یک نر و ماده و سفید و سیاه دارد

درخت انجیر از لحاظ ابعاد متوسط است، برگ آن عریض و شاخه های آن شیردار

برگ آن را که میشکنند از  بیخ آن شیر در می آید و درخت آن گل نکرده میوه میدهد به خلاف درختهای دیگر و میوه آن به شاخه های آن پیوسته است

برگ بستانی از بری آن عریضتر است

بری: صحرایی،خودرو

بستانی: باغی، کشت شده

شاخه های نوعی کوهی بر روی سنگها گسترده می باشد میوه آن انبوه و کوچکتر از بستانی است

انجیر شامی سیاه و بسیار بزرگ می شود

بهترین انجیر شیرین شاداب آنها است، خواه سفید باشد و خواه سیاه

سفید آن، برای خوردن و سیاه آن، برای دارو بهتر و مناسب تر است

انجیری که پیش از برگ و یا با برگ برآمده باشد مناسب خوردن نیست و از مصرف آن باید پرهیز کرد

گفتند که اگر  شاخ انجیر را در آب و نمک ساعتی قرار بدن سپس بکارند انجیر آن شیرین میشود

مزاج انجیر

طبیعت یا مزاج انجیر:

در اول گرم و در دوم تر و بعضی در دوم گرم نیز گفته اند

بری آن گرم تر و خشک تر از بستانی است

افعال و خواص:

تازه آن ملطف و محلل

جالی قوی (پاک کننده)

برای صرع و فالج نافع است

کثیرالغذاتر از سایر میوه ها و سریع الانحدار (زودهضم میشود)

مسکن حرارت و تشنگی

معرق(عرق آور) و ملین طبع و مسهل به رفق

کم کننده عصبانیت

سرد کننده دل

چاق کننده بدن مخصوصا اگر چهل صبح با مقداری انیسون خورده شود

جهت خفقان و ربو(آسم، تنگی نفس) و سرفه و درد سینه و خشونت قصبه ریه مفید است

جهت تقویت کبد و رفع گرفتگی عروق و ورم طحال و بواسیر و لاغری کلیه و سختی ادرار و تقطیر بول

جهت پختن (نضج) ورم ها و دمل ها

با بادام و پسته، جهت اصلاح بدنهای ضعیف و زیاد کردن عقل و جوهر دماغ(تقویت حافظه و مغز)

با مغز گردو، جهت امان از سموم قتاله

با سداب، نایب مناب (جانشین) تریاق

با مغز قرطم و یک دانگ و نیم(0.8 گرم) بوره ارمنی، مسهل اخلاط غلیظ و چون ناشتا بخورند مجاری غذا را گشاد نماید و بدن را چاق سازد و خوردن آن پیش از طعام تلیین شکم نماید

با مری پاک کننده خلط بلغمی است از معده و اگر بر خوردن آن اکراه داشت روی آن سکنجبین بنوشند

خواص انجیر خشک

انجیر خشک

در دوم گرم و در اول تر

افعال و خواص خشک

ملطف و در جمیع افعال ضعیف تر از تازه آن

معطش(عطش آور)

ثقیل(سنگین)

ملین طبع

دافع مواد عفنه (گندیده) به طرف پوست و از این رو مصرف زیاد آن مولد شپش است

جهت فالج و امراض رطبه و سردمزاجان

در درمان درد کمر و تقطیر البول(ادرار) نافع است

نعوظ آور است به سبب گرم کردن کلیه ها

امراض سر

آشامیدن تر و خشک آن نیز، جهت صرع و تقویت دماغ(مغز)

پاشیدن پودر آن، خشک کننده زخم سر است

گوش:

قطره آب جوشانده آن با کف خردل، جهت آواز و صدا و خارش گوش مفید است

چشم:

سرمه و قطره شیر آن با عسل، جهت غشاوه رطب و ابتدای نزول آب و غلظت طبقات

سرمه و قطره به آب برگ آن، جهت جرب(خارش) و خشونت پلک ها

دهان و سینه

غرغره به آب جوشانده آن،

جهت رفع ورم های عضله زبان و قصبه ریه

آشامیدن جوشانده آن با حلبه و عسل که طبخ نمایند تا مانند لعوق گردد، جهت تصفیه سینه و ریه

لعوق:نوعی از داروهای طبی است

با زوفای خشک، جهت پاکسازی فضولات سینه و سرفه کهنه و دردهای مزمن ریه

دستگاه گوارش:

با سداب و انیسون، جهت رفع ریاح و گرفتگی ها (سدد) و طحال

با مغز گردو، جهت معتادین به قولنج (افرادی که زیاد قولنج میکنند) و صاحبان یبوست طبع

با قرطم و مقدار یک دانگ و نیم(0.8 گرم) نطرون، جهت روان کردن دفع شکم

 به دستور شربت انجیر و حقنه به آب جوشانده آن، جهت مغص(شکم پیچه)

خواص انجیر

اگر انجیر را در سرکه انگوری تند نه روز بخیسانند و هر روز پنج عدد آن را با قدری سرکه آن بنوشند و بعضی را کوبیده به تنهایی و یا با اشق و سکبینج و ریشه کبر ضماد نمایند، جهت تحلیل ورم طحال مجرب و محلل خام آن نیز همین اثر را دارد

اگر انجیر را با هم وزن آن مغز گردو کوبیده روزی بیست مثقال آن (69 گرم)را بخورند بالخاصیه محرک باه و منعظ است و اسهال شکم نماید و جهت گزیدن عقرب و سایر سموم، مجرب دانسته اند

شربت آن، جهت سرفه مزمن و بازکردن گرفتگی ها و پاکسازی کلیه ها و مثانه مفید است

و انجیر بری در جمیع افعال قوی تر است

ضماد پخته کوبیده آن به تنهایی و یا با آرد گندم و یا جو و یا ایرسا و نطرون یا بوره، جهت تحلیل ورم های بناگوش و سایر ورم های صلبه(غده ها) و تحلیل خنازیر و ثالیل(زگیل) و تعقد عصب(بسته شدن، غلیظ شدن) و لکه های سیاه پوست که خیلان نامند و بهق و تحلیل ورم های غلیظ و دردهای مفصلی و نقرس مفید است

ضماد پخته انجیر و با خمیر ناپخته و یا خمیر مایه، جهت انضاج دمامیل(پختن دمل ها) و با زاج، جهت زخم های ساق سایله

ضماد

با بوره جهت بهق و امثال آن

با پوست انار، جهت داخس

تکمید پخته آن با آرد جو، جهت تسکین دردها

تکمید =گرم کردن عضو با قراردادن داروی داغ

سوخته آن با روغن زیتون

در سفید کردن دندان بی عدیل و مقوی لثه است

 نافع خون ریزی و پاک کننده زخم ها و لکه های پوستی

 سیاه کننده موی و جهت ذوسنطارا و اسهال خون مفید است

با موم و روغن زیتون، جهت شقاقی که از سرما به وجود آمده باشد

با سرکه و زردی تخم مرغ گرم کرده، جهت امراض مقعده

حقنه آن با آب جوشانده سداب، جهت مغص(شکم پیچه)

حمول سرشته آن با عسل با پارچه پشمی، جهت پاکسازی زخمها و جروح رحم و رطوبات فاسد و قطع خون ریزی آن (نزف الدم)

حمول= قراردادن دارو در رحم

 انجیر نارس

به سردی مایل و شیر آن زیاد و با حدت(تیزی) خصوصا بری و کوهی آن

محلل و جاذب و با تریاقیت

ضماد پخته آن، جهت خنازیر(ورم لنفاوی) و تعقد عصب

با سرکه و نمک، جهت زخم های رطب

با عسل، جهت گزیدن سگ دیوانه(هاری)

با کرسنه، جهت گزیدن ابن عرس (موش خرما)

مالیدن آن با برگ خشخاش بر روی عضو جهت خارج کردن استخوان شکسته ریز شده

چون یک دو دانه انجیر خام را با گوشتی که بسیار سخت باشد  مانند گوشت گاو و امثال آن بپزند به زودی مهراگرداند(باعث پخت سریع میشود)

چون در دیگ هریسه اندازند نیز گوشتهای آن را به زودی مهراگرداند

شاخه های تازه آن نیز همین اثر است

شیر انجیر

شیر آن بسیار گرم و تند و جالی و متقرح (زخم کننده) و مسهل قوی و خطرناک خصوصا شیر بری آن و مانند انفحه ، منجمد کننده هر ذایب(ذوب شونده) و رقیق کننده هر منجمد است

سرمه با آن، جهت نزول آب

سنون (به دندان مالیدن) آن به دستور چون به پنبه آلوده در زیر دندانی که درد میکند و یا در سوراخ دندان کرم خورده گذارند باعث تسکین درد آن است

آشامیدن آن با مغز بادام ساییده ملین شکم و زایل کننده صلابت رحم با خطر

ضماد آن (بستن بر روی عضو):

با پیه، جهت قطع ثآلیل (زگیل)

با حلبه، جهت نقرس

با آرد جو پاک کننده جرب متقرح و غیر متقرح و قوبا و کک ومک و بهق

مالیدن آن جهت

گزیدن زنبور و سایر حیوانات زهردار و سگ دیوانه

پاکسازی لکه های پوست و از بین بردن گوشت زاید

حمول آن با زردی تخم مرغ و کتیرا، جهت منع زخم آن و برای پاکسازی رحم و ادرار طمث نافع است

عصاره شاخه های بری آن در هنگام رستن برگ، قایم مقام شیر آن است و در افعال نزدیک به آن

هم زدن ماء الجبن (آب پنیر) با چوب انجیری که پوست آن را تازه جدا کرده و سر آن را کوبیده باشند، معین(کمک کننده) بر اطلاق آن است

ضماد برگ تازه آن

جهت التیام جراحات

با سرکه، جهت تقشر جلد(ترک پوست)

جوشانده آن، جهت تقویت استخوان کوفته شده

مالیدن آن با آب جهت منع ریختن موی

چون بر موضع گزیده سگ، آرد گندم بپاشند و برگ انجیر تازه را گرم کرده ببندند درد آن را تسکین دهد و به تکرار استعمال زخم آن التیام یابد

عصاره برگ تازه آن بسیار گرم و زخم کننده پوست و مفتح افواه عروق مقعده (باز کننده دهانه عروق مقعد) و جهت قلع ثألیل و خیلان و اسهال نمودن شکم نافع است

البته خالی از بدی نیست

سایر اجزای آن را فی الجمله در صرع و جنون و وسواس است نفعی هست ولی میوه آن قوی تر است

مضرات:

 انجیر مضر کبد و معده ضعیف است خصوصا تر آن

مضر دندان ها مخصوصا خوردن زیاد آن

مصلح

خشک آن

 گردو و آویشن و انیسون

تر آن

سکنجبین و شربت ترنج و ریباس

جایگزین آن:

در ادویه شش مغز چلغوزه

مقدار مصرف:

خشک آن تا سی مثقال (103 گرم)

تازه آن تا یک رطل (311 گرم)


منبع:

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.