بررسی سنگ اثمد

اثمد در منابع با نام های کحل، کحل سلیمانی، کحل اصفهانی، کحل جلا، طمساوس، صدیدا، کوخلن، سرمه، انجن نیز آمده است

ماهیت آن:

سنگی است، صفایحی براق و اصناف و رنگ های مختلفی دارد،

صنفی سیاه و تیره و صنفی کمی کم رنگتر

صنفی سیاه، اندکی مایل به بنفش

صنفی سفید سرخ و صنفی سفید نیز، دیده شده

معادن آن در بسیاری از شهرها است، مانند اصفهان که بهترین اثمد برای آنجاست

مخصوصا آنچه از نواحی کوهپایه آنجا آورند

 بعد از اصفهان، مغرب و مصر و غیرها

سنگ آن مخلوط با سرب است؛ برای همین درخشان و براق است و اگر با نقره آب کنند (بگدازند)، نقره را شکننده سازد

بهترین اثمد، آن است که خوب سیاه و براق و خالص بدون قاطی و بی رگ و کدورت باشد و بسیار سفت نباشد و زود شکسته و خرد گردد.

سفید آن قلمهای اندک طولانی و با صفایح و براق است، فی الجمله شبیه به زرنیخ ورقی و طلق باشد

لهذا بعضی آن را زرنیخ سفید دانسته اند

بهترین روش استفاده از اثمد

 بهترین طریق استفاده از اثمد آن است که ریزه ریزه نموده، به مقدار نخود و باقلا در دنبه گوسفند و اگر نباشد در پردۂ چربی که بالای شکنبه بز و گوسفند می باشد، پیچیده در ظرف آهنی یا سفالی بر آتش بسوزانند که مشتعل گردد

سپس برآورده، خوب شسته، مدتی در یخ یا برف یا آب سرد بخوابانند، سپس با گلاب یا عرق رازیانه یا آب برگ تازه آن یا آب برگ گشنیز تازه یا آب برگ گل شقایق یا آب خالص و بالجمله با آنچه لایق و مناسب باشد، مانند گرد آسیاب کرده به صورت خالص به تنهایی و یا با آنچه مناسب است از قبیل سنگ ها و ادویه های گیاهی و مروارید و غیره، استعمال نمایند.

طبیعت یا مزاج اثمد:

سرد در دوم و خشک در سوم

شیخ الرئیس گفته سرد در اول و خشک در دوم است

محمد بن حسن گفته سرد و خشک در چهارم است

افعال و خواص سنگ اثمد:

قابض

خشک کننده بدون سوزش

سوخته شسته شده آن لطیف تر از غیر سوخته شسته شده آن است

حافظ صحت چشم و مقوی اعصاب آن

تقویت کننده بینایی پیران

دفع کننده حرارت و رطوبت و چرک و بهبود زخم های چشم است

جهت سردرد و خونریزی از هر موضعی که باشد

پاک کردن چرک زخمها و بردن گوشت زاید و جریان حیض و بهبود زخم های مقعده و الصاق جراحات و سوختگی آتش و کشتن شپش، مفید است

چشم:

سرمه کشیدن با اندکی مشک، جهت تقویت بینایی و اعصاب آن و رفع چرک آن نافع است

با حضض و سماق، جهت دمعه و جرب چشم، مجرب است

اگر با اقلیمیا به وزن آن نرم آسیاب کرده و با عسل کف گرفته رقیق، مخلوط نموده و با آن سرمه کشند،

سردرد را از بین میبرد، اگر سردرد در هر دو جانب باشد به هر دو چشم و اگر به یک جانب، به چشم آن جانب سرمه میکشند

سرمه آن با آب گشنیز تازه، مخصوصا اگر با اندکی کافور باشد، در ابتدای احداث جدری و حصبه باعث عدم بروز دانه آن ها در چشم میشود و مسکن بخارات و گرمی و رطوبت و بهبود زخم آن است

با آب انار ترش فشرده شده با شحم و همچنین با آب سماق و آب برگ تازه امغیلان یا آب خیسانده مازو، جهت امراض ذکر شده نیز نافع است

ریختن قطره اثمد در گوش و بینی و مالیدن آن با آب های گفته شده بر پشت چشم و زیر آن و پره های بینی و لب و گوش و حلقوم و سینه، مانع بروز ابله و حصبه در آن اعضاء است، به شرط تکرار عمل و بعد بروز و ظهور آبله و حصبه با آب برگ گشنیز تازه و اندکی کافور و کمی گلاب، محلل و رفع کننده آن است همچنین با آب سماق.

ضماد اثمد بر پیشانی و نصف سر، جهت قطع رعاف(خون دماغ) ایجاد شده از حجاب های مغز، خصوصا با آب برگ تازه رسته امغیلان و همچنین ضماد بر ورم ها، محلل آنها است

پاشیدن آن، جهت خشک کردن و بهبود زخم های طبقه قرنیه چشم و زخم های آلت و بیضه ها و سایر اعضاء مفید، ولیکن بعد از بسته شدن زخم ها اثر آن در عضو می ماند

همچنین، جهت حبس خون و مالیدن آن با روغن ها بر بدن، جهت قتل شپش مفید است

با چربی تازه و سفیداب، جهت سوختگی آتش و منع تقرح و بهبود آن

فرزجه و حمول(شیاف یا قرار داردن در واژن) اثمد جهت نرم کردن سفتی رحم و قطع جریان خون حیض و قروح مقعده

مضرات سنگ اثمد:

مضر به اعضاء سینه و ریه و مفاصل و صوت

خوردن آن، باعث گرفتگی صدا است و گویند خوردن بسیار آن قاتل است به سبب سمیتی که دارد.

 مصلح آن

کتیرا و شکر و روغن دنبه.


منبع:

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.