بررسی آویشن

آویشن در منابع با نام های صعتر، سعتر، ایشن، اوشن، اویشم، لزموش، صعتروس، اوریغاسن، کلکلیک، ساتر نیز ذکر شده است.

ماهیت آویشن:

برگ گیاهی است

انواع مختلفی دارد، بستانی و بری و جبلی، بستانی را به فارسی مرزه نامند

بری=صحرایی،خودرو

بستانی=باغی،کشت شده

جبلی=کوهی

برگ بستانی مدور(گرد)

برگ بری بعضی طولانی ریز و بعضی برگ آن نازک

برگ جبلی(کوهی) عریض و مدور

آنچه رنگ آن سیاه باشد صعتر فارسی و آنچه سفید نزد بعضی مردم مشهور به جوزی است و صعتر شوار نیز نامند و انواع دیگر نیز می باشد

همه انواع آویشن در طعم تند و خوشبو و گل همه کبود.

بهترین آن، نوع بری با برگ های کوچک و تازه است و نوع با برگ دراز  آن بهتر از برگ گرد آن است.

طبیعت یا مزاج آویشن:

در آخر دوم گرم و خشک

بعضی در اول سوم گفته اند

گرمی و خشکی جبلی(کوهی) آن بیشتر است

افعال و خواص آویشن:

  • بازکننده گرفتگی ها
  • مقطع
  • خشک کننده
  • محلل(حل کننده) ریاح و بلغم ها
  • لطیف کننده غذاهای غلیظ
  • مبهی و مشهی غذا (افزایش دهنده اشتهای غذا)
  • پاک کننده ریه و معده و جگر و امعا از رطوبات و لغم ها
  • مانع صعود بخارها به دماغ(سر)
  • دافع جشای بلغمی (آروغ بلغمی)
  • مسکن درد دندان و ورک حادث از سردی و درد مثانه و رحم
  • مدر بول و حیض
  • با قوت تریاقیت
خواص آویشن
  • خوردن آن با آب انجیر جهت ربو(نوعی تنگی نفس) و سرفه
  • خوردن آن با انجیر خشک عرق آورد و رنگ چهره را نیکو گرداند
  • خوردن داروهای مسهل با آب جوشانده آویشن رافع تخمه(فساد غذا در معده و عفونت غذا و ترش شدن آن و غثیان(اضطراب و هیجان) و درد قلب و قولنج ریحی و ثفل بلغمی و مغص(شکم پیچه) و خارج کننده اقسام کرم معده و حب القرع
  • اگر پیش از داروهای مسهل بخورند باعث آماده شدن اخلاط برای دفع میشود و با خوردن مسهل به آسانی خارج میشوند
  • با آب کرفس جهت شکستن سنگ ها و عسر البول (سختی ادرار)
  • با میپختج جهت دفع مضرت شوکران(زهر) و افیون
  • با بادروج و ترب جهت درد ورک و ثفل(باقی مانده) حاصل از رطوبات به صورت خوراکی و ضمادی
  • با روغن زیتون جهت انواع مغص(شکم پیچه)
  • آشامیدن سرکه ای که آویشن در آن خیسانده شده و همچنین سکنجبین ساخته شده از آن هرگاه که سرفه نباشد جهت طحال مجرب است
  • با پنیر تازه جهت چاق کردن بدن
  • با خیارزه جهت کوفتگی عضلات و معده و کبد
  • لعوق(داروی لیسدنی) آن با عسل جهت ورم زبان کوچک و ریه گرم و سرفه رطوبی و عقرب گزیده و سایر هوام
  • جویده آن جهت تسکین درد دندان و تقویت چشم
  • سفوف(داروی نرم کرده که به دهان میریزن) آن با هم وزن آن شکر جهت قطع صعود بخارها و  تقویت چشم
  • با غذاهای غلیظ باعث خوشبویی و سرعت انحدار و افزایش لذت خوردن و لطافت آنها است مانند هریسه گندم و باقلا و عدس و کله و پاچه و گوشت گوساله و مانند اینها محلل ریاح و نفخ آنها و با جمیع بقول(سبزیها) مضر چشم خواه گرم باشد، خواه سرد،{رفع کننده این ضرر خوردن با سرکه است}
  • آشامیدن سه درم(7 گرم) با عسل جهت گزیدن عقرب و سایر هوام(حیوانات زهردار)
  • مضمضه آن با سرکه و زیره جهت درد دندان و گلو
  • اکتحال(سرمه) آب فشرده آن جهت رفع بیاض و شب کوری
  • ریختن آن به بینی با روغن ایرسا جهت خارج کردن فضولات رطوبی بسیار از دماغ(سر)
  • قطره آن در گوش جهت رفع سنگینی گوش،شنوایی و با شیر جهت تسکین درد آن
  • ضماد آویشن با عسل جهت ورم های سفت و عرق النسا(درد سیاتیک) و درد ورک
  • ضماد آن با روغن زیتون و زیره جهت برآمدگی ناف اطفال و رفع ریاح جوف ایشان
  • ضماد با سویق جهت تحلیل اورام بلغمی و با گندم جهت درد ورک
  • ضماد جوشانده آن در حمام جهت جرب و حکه و یرقان
  • رایحه بخور آن و افتراش (فرش کردن) با آن جهت گریزانیدن هوام(حیوانات زهردار)
  • آشامیدن جوشانده شاخه های آن با هم وزن آن عناب که در چهار برابر وزن آن آب جوش دهند تا به یک چهارم برسد جهت تصفیه خون غلیظ بالخاصیه مؤثر است

گل آویشن

گل آن مسهل مره سودا و بلغم اما ضعیف تر از افتیمون و قوی تر از حاشا

اگر دو مثقال(7 گرم) گل آن را با سرکه و نمک بیاشامند اسهال سودا و بلغم نماید و ادرار بول و حیض کند

عصاره گل تازه آن محلل ورم عضلات دو طرف زبان و زبان کوچک و قلاع دهان در آخر علت

مربای آن با شکر و با عسل و به دستور گلقند دو مثقال آن در دفع سموم و امراض سرد قوى الأثر است

اگر شب وقت خواب مقدار یک مثقال گل آن را بخورند و بخوابند و مداومت بر آن نمایند منع صعود بخارها به دماغ و نزول آب به چشم نماید و ذهن را تقویت میکند و رنگ صورت (رو) را نیکو میکند

روغن گل آن به تنهایی با جمیع اجزای آن به دستور مقرر جهت جمیع امراض سرد مانند فالج و لقوه و رعشه و استرخاء و درد پشت و مفاصل خصوصا قولنج و امراض نواحی معده و امعا بهتر از روغنهای دیگر

تخم آن در جمیع افعال قوی تر از برگ آن و بازکننده گرفتگی ها و رفع کننده یرقان و مهیج باه (افزایش دهنده میل جنسی) و جویدن آن مسکن درد دندان و محرک اشتها

اگر به نان اضافه کنند، دفع کننده ضرر غذاها و معین بر باه سرد مزاجان است

مضرات آویشن

برای ریه ضرر دارد

مصلح

سرکه

منع مصرف:

افراد گرم مزاج

زنان باردار

افرادی که بیماری ریوی دارند

قدر شربت(مقدار مصرف)

تا پنج مثقال (تا 17 گرم)


منبع:

عقیلی علوی شیرازی، سید محمد حسین بن محمد هادی، مخزن الأدویه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.